Totale heupprothese (nieuwe heup)

Grofweg zijn er twee soorten kunstheupen, ook wel protheses genoemd. Het verschil is de wijze waar ze worden vastgezet in het bekken en bovenbeen: de gecementeerde en de ongecementeerde heupprothese.

De gecementeerde kunstheup
Bij een gecementeerde kunstheup wordt de versleten heupkop verwijderd. Eventuele kraakbeenresten worden uit de kom gefreesd.

In de uitgefreesde kom wordt een kunststoffen (polyethyleen) kom geplaatst en de versleten heupkop wordt vervangen door een metalen kop die met een steel in het bovenbeen wordt geplaatst.
Zowel de kom als de steel worden met botcement (polymethylmetacrylaat, een twee-componenten-lijm) aan het bot verankerd.

De ongecementeerde kunstheup 
Bij de ongecementeerde heupprothese worden de kom en de kop zo vast mogelijk in het bot ingeklemd. 

De buitenzijde van zowel de steel, die in het bovenbeen wordt geplaatst, en van de kom kan bedekt zijn met een laagje (hydroxyapatiet) waar het bot in kan groeien. Daardoor komt de nieuwe heup nog vaster komt te zitten. 

Verschillende materialen en uitvoeringen 
Naast het verschil in hechtingsvorm zijn er ook verschillen in gebruikte materialen en uitvoeringen.

Welke kunstheup? 
De keuze voor één van beide prothese hangt af van diverse factoren waaronder de kwaliteit van het bekkenbot en het bovenbeen. De orthopedisch chirurg bespreekt de keuze vooraf met de patiënt.

Complicaties
Ondanks alle zorg die besteed word aan de operatie, kunnen er soms toch nog complicaties optreden zoals:

  • Infectie van de heupprothese of het gebied eromheen. Om deze kans zo klein mogelijk te houden krijgt u tijdens en na de heupoperatie antibiotica.
  • Luxatie; dit betekent dat de kop van de kunstheup uit de kom schiet. De kans hierop is het grootst in de eerste drie maanden na uw operatie. U dient zich daarom goed aan de instructies te houden.
  • Nabloeding; omdat u na de operatie bloedverdunnende middelen krijgt, kan de wond soms nabloeden.
  • Er kan een klein beenlengteverschil ontstaan; meestal heeft u hier na zesweken tot drie maanden geen last meer van. Hierover kunt u tijdens de eerste controle vragen stellen.
  • Trombose; na de operatie kan een bloedstolseltje in de kuitspier ontstaan. Deze kans is kleiner naarmate de patiënt direct na de operatie veel de voeten en de benen beweegt. Om de kans verder te verkleinen krijgen patiënten na een heupoperatie bloedverdunnende middelen. Door deze bloedverdunnende middelen kan echter wel weer wat meer bloedverlies na de operatie ontstaan.
  • Loslating van de heupprothese na langere tijd, de heupprothese kan dan eventueel worden vervangen.

Leefregels en adviezen
Het weefsel rondom de nieuwe prothese herstelt zich in de eerste zes weken na de operatie. De kans dat de heup uit de kom raakt, is in deze periode groter. Wees daarom voorzichtig met de volgende bewegingen:

  • Het buigen van de heup. U houdt een veilge grens aan, wanneer u de heup niet meer buigt dan 90 graden.
  • U moet dus oppassen met: wassen en drogen van de voet, kousen en schoenen aan- en uittrekken, bukken en iets oppakken van de grond en het gaan zitten in een lage stoel of op een laag toilet.
  • Het sluiten en kruisen van de benen. U houdt een veilige grens aan, wanneer u de knieën niet helemaal tegen elkaar houdt bij liggen en zitten. Er moet een vuist tussen de knieën passen.
  • Afhankelijk van de specialist worden met u afspraken gemaakt over het wel- of niet liggen op de geopereerde zijde.
  • Het naar binnen en buiten draaien van het geopereerde been. Het is het veiligst wanneer de tenen en de knieën recht naar voren blijven wijzen.
  • U moet dus oppassen met: draaien tijdens het lopen, draaien tijdens het zitten, draaien tijdens het liggen en het gaan zitten en staan.
  • Leg uw benen omhoog als deze wat gezwollen zijn. Bij voorkeur ook het voeteneind van het bed wat hoger zetten of een kussen onder het matras leggen.

Tips

  • Gebruik instapschoenen of elastische veters en eventueel een lange schoenlepel.
  • Gebruik een kousenaantrekker.
  • Gebruik een opraaptang.
  • Zorg voor een hoge stoel met armleuningen en een toiletverhoger.

Traplopen
Omhoog: eerst het niet geopereerde been op de tree plaatsen, geopereerde been en kruk bijtrekken.
Omlaag: eerst de kruk op de tree plaatsen samen met geopereerde been, dan het niet geopereerde been omlaag.
In en uit de auto stappen: Instappen: zorgen dat de auto een stukje van de stoeprand afstaat. Eerst dwars op de stoel gaan zitten (eventueel plastic zak op de stoel leggen). Draaien en geopereerde been begeleiden met de handen, waarbij de knie naar buiten blijft wijzen. Uitstappen: zorgen dat de auto een stukje van de stoeprand afstaat. Door kleine stukjes te draaien komt u dwars op de stoel te zitten. Twee voeten stevig op de grond zetten en gaan staan.

Wat is een versleten heup?
Op de heupkop zit kraakbeen dat ervoor zorgt dat de kop soepel in de heupkom kan bewegen. Bij een versleten heup is dit kraakbeen aangetast. Dit heet arthrose. Artrose kan leiden tot pijnklachten en tot een beperkte beweeglijkheid van de heup. 

Slijtage komt vooral voor bij patiënten van middelbare leeftijd. Meestal is het slijtageproces dan al langer bezig, maar wordt het pas opgemerkt rond de het veertigste of vijftigste levensjaar.  Heupslijtage komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. 

Hoe ziet een versleten heup eruit? 
Het heupgewricht bestaat uit de heupkom en de heupkop. De heupkom is een onderdeel van het bekken en de heupkop maakt deel uit van het dijbeen. 
Het heupgewricht is omgeven door gewrichtskapsel. Het gewrichtskapsel wordt verstevigd door banden. De bewegingen van het heupgewricht worden in feite alleen beperkt door het gewrichtskapsel. 
Op de heupkop zit kraakbeen. Kraakbeen is zacht beenweefsel dat ervoor zorgt dat de heupkop soepel kan bewegen in de heupkop. Bij slijtage is het kraakbeen aangetast.

Hoe wordt heupslijtage behandeld?
In eerste instantie worden de klachten door de slijtage behandeld met medicijnen, bijvoorbeeld met zogenaamde NSAID medicijnen (NSAID = Non Steroid Anti Inflamentory Drugs).

Deze medicijnen bestrijden de ontstekingsverschijnselen van het gewrichtskapsel waardoor de pijn vermindert. 

Hulpmiddelen 
Het gebruik van hulpmiddelen, zoals een wandelstok, kan verlichting geven, net als het ontlasten van het heupgewricht door bijvoorbeeld een andere houding aan te nemen. 

Operatie 
Maar er kan een moment komen waarop alleen nog het vervangen van het heupgewricht door een prothese voldoende verlichting geeft van de klachten.

Wat zijn de oorzaken van een versleten heup?
Wat de oorzaak is van aantasting van het kraakbeen is niet bekend. Bekend zijn wel een aantal risicofactoren, zoals overgewicht en een slecht genezen breuk in de heupkom of heupkop.

Andere oorzaken 
Een slechte doorbloeding als gevolg van een breuk in de heupkop is ook een risicofactor. 

Slijtage kan ook worden veroorzaakt doordat de heupkop niet goed past op de heupkom. Dit is een aangeboren afwijking die bekend staat onder de naam heupdysplasie. 

Een doorbloedingsstoornis van de heupkop op jonge leeftijd (de ziekte van Perthes) kan ook leiden tot vervroegde slijtage. 

Bij jong-volwassenen kan de heupkop afglijden wat ook een verhoogde kans op slijtage geeft.